درسنامه آموزشی پودمان 3 ارائه دهنده خدمات رایانه‌ای کلاس دهم شبکه و نرم افزار

آیا تا به حال اندیشیده‌اید

- استفاده از نرم‌افزارهای ارائه مطلب چه تأثیری بر ارائه دارد؟
- چگونه طراحی بصری مناسب اسلایدها، می‌تواند بر یادگیری مخاطبان تأثیر بگذارد؟
- سلسله مراتب بصری مانند اندازه فونت، رنگ و موقعیت عناصر چقدر در انتقال حس و جلب توجه مخاطب مؤثر است؟
- چگونه می‌توانید اینفوگرافی ایجاد کنید تا داده‌های پیچیده را به‌صورت ساده و جذاب نمایش دهید؟
- چگونه می‌توان از چندرسانه‌ای‌ها مانند صدا، تصویر، ویدئو و انیمیشن به‌صورت هدفمند در ارائه استفاده نمود تا تأثیر بیشتری بر مخاطب بگذارد؟
- کارت ویزیت، تراکت و بروشور تبلیغاتی و لوگو چگونه طراحی می‌شوند؟

آنچه از هنرجو انتظار می‌رود

1- بتواند محتوا را به اسلایدهای عنوان، متن اصلی، نمودار/ اینفوگرافیک و جمع‌بندی با رعایت سلسله مراتب اطلاعات تقسیم کند.
2- از الگوهای ازپیش طراحی‌شده (Templates) و شخصی‌سازی آن‌ها (رنگ، فونت، تصاویر) استفاده کند.
3- ترازبندی (Alignment)، کنتراست و فضای سفید را برای جلوگیری از شلوغی رعایت کند.
4- پالت رنگی هماهنگ (حداکثر 3 رنگ اصلی) و فونت‌های خوانا مانند Arial برای عنوان و برای متن انتخاب کند.
5- نمودارهای قابل درک (ستونی، دایره‌ای، خطی) از داده‌های خام طراحی کند.
6- از آیکن‌ها، اشکال و تصاویر با کیفیت برای انتقال بصری مفاهیم استفاده کند.
7- انیمیشن‌های ساده را برای تأکید بر نکات کلیدی اعمال کند.
8- انتقال‌های حرفه‌ای مثلاً Morph برای ایجاد جریان روان بین اسلایدها انتخاب کند.
9- زمان‌بندی خودکار اسلایدها (Rehearse Timings) را برای مطابقت با محدودیت زمانی تنظیم کند.
10- از حالت Presenter View برای نمایش یادداشت‌ها و زمان باقی‌مانده به ارائه دهنده، استفاده کند.

استاندارد عملکرد

با در نظرگرفتن اصول طراحی بصری و با استفاده از امکانات نرم‌افزارهای ارائه مطالب، ارائه‌های متنوع و جذابی را تولید کند.

تعریف ارائه

ارائه به فرایند انتقال اطلاعات، ایده‌ها یا مفاهیم به مخاطبان به‌صورت شفاهی، بصری یا ترکیبی از هر دو گفته می‌شود. هدف اصلی یک ارائه، برقرای ارتباط مؤثر با مخاطب است تا پیام به‌صورت جذاب و قابل درک منتقل شود. ارائه‌ها می‌توانند در محیط‌های مختلفی مانند کسب‌وکار، آموزش، بازاریابی، علمی و حتی رویدادهای اجتماعی استفاده شوند.

عناصر تأثیرگذار در ارائه

1- ارائه‌کننده: ارائه‌کننده نه تنها باید بر موضوع تسلط داشته باشد بلکه باید توانایی برقراری ارتباط مؤثر با مخاطب و جذب وی از طریق حرکات بدن، تغییر صدا و استفاده از جملات خبری، پرسشی و تأکیدی را داشته باشد.

2- مخاطب: برای درک محتوای ارائه علاقه‌مند بودن به موضوع، گوش کردن مؤثر، داشتن پیش‌زمینه و آشنایی قبلی با موضوع و مطالب ارائه و همچنین مشارکت فعال در پرسش و پاسخ می‌توانند مؤثر باشند.

3- محتوا: موضوع و مطالب ارائه باید معتبر، جذاب و مورد علاقه مخاطب باشد و به طریقی سازمان‌دهی شود که اطلاعات مختصر و مفیدی را در زمان تعیین شده به مخاطب عرضه کند.

4- محیط و تجهیزات: مکان مناسبی برای ارائه در نظر گرفته شود. نور، چیدمان صندلی‌ها، رنگ فضا و حاکم بودن سکوت بر ارائه اثر دارند. قبل از ارائه باید از عملکرد صحیح پروژکتور، رایانه و دیگر تجهیزات تکنولوژیکی اطمینان حاصل کنید.

مراحل تولید یک ارائه

برای ایجاد یک ارائه مؤثر مراحل زیر را دنبال کنید:

1 تعیین هدف: مشخص کنید که هدف اصلی ارائه شما چیست (آموزش، ترغیب، اطلاع‌رسانی یا سرگرمی).
2- تحلیل مخاطب: نیازها، انتظارات و سطح دانش مخاطب خود را در نظر بگیرید.
3- ساختاردهی محتوا: محتوا را به‌صورت منطقی و منسجم سازماندهی کنید.
4- طراحی بصری: از عناصر بصری مناسب مانند تصاویر، نمودارها، اینفوگرافی و انیمیشن برای جذاب‌تر کردن ارائه استفاده کنید.
5- تمرین ارائه: قبل از ارائه اصلی، چندین بار تمرین کنید تا تسلط کافی داشته باشید.
6- ارائه و تعامل: هنگام ارائه، با مخاطب تعامل داشته باشید و به سؤالات آن‌ها پاسخ دهید.
7- ارزیابی و بهبود: پس از ارائه، بازخورد مخاطبان را جمع‌آوری و برای بهبود ارائه‌های بعدی استفاده کنید.

ویژگی‌های یک ارائه مؤثر

- وضوح: پیام به صورت واضح و بدون ابهام منتقل شود.
- جذابیت: از عناصر بصری و تعاملی برای حفظ توجه مخاطب استفاده شود.
- مختصر و مفید: محتوا بدون حاشیه‌پردازی‌های غیرضروری ارائه شود.
- تعاملی: مخاطب در فرایند ارائه مشارکت داده شود.
- متناسب با مخاطب: محتوا و سبک ارائه با نیازها و سطح دانش مخاطب هماهنگ باشد.

نرم‌افزارهای ارائه مطلب

به ابزارهایی که به کاربران کمک می‌کنند تا مطالب را به‌صورت بصری و سازمان‌یافته به مخاطبان ارائه دهند و امکان ایجاد اسلایدها، درج متن، تصاویر، نمودارها، ویدئوها و انیمیشن‌ها را فراهم می‌کنند تا ارائه‌ها جذاب‌تر و مؤثرتر شوند، نرم‌افزارهای ارائه مطالب گفته می‌شود. امروزه نرم‌افزارهای متنوعی مانند Keynote ،Canva ،Prezi ،Google Slides ،PowerPoint و... برای ارائه محتوا وجود دارند که معمولاً از لحاظ امکانات، رابط کاربری، قیمت، قابلیت‌های همکاری و پلتفرم‌های پشتیبانی‌شده متفاوت هستند.

نرم‌افزار Microsoft PowerPoint

نرم‌افزار PowerPoint یکی از نرم‌افزارهای رایج ارائه است که در این کتاب آموزش داده شده است. یک فایل پاورپوینت از چندین اسلاید تشکیل شده است. اسلایدها حاوی محتوای ارائه شامل متن، تصویر، صدا، فیلم و پویانمایی هستند. 

ایجاد فایل ارائه با نرم‌افزار PowerPoint

برای ساخت یک فایل ارائه، از یکی از دو روش زیر استفاده می‌شود:

1- استفاده از طرح‌های آماده: با اجرای نرم‌افزار، شکل 1 نمایش داده می‌شود.

می‌توانید از گزینه More Themes برای دسترسی به مجموعه‌ای‌ از طرح‌های آماده استفاده کنید. این طرح‌ها فراتر از تم‌های پیش‌فرض نرم‌افزار هستند و با اتصال به اینترنت قابل دانلود می‌باشند. پس از دانلود تم‌ها، امکان استفاده از آن‌ها بدون اتصال به اینترنت وجود دارد.

2- ایجاد یک فایل خالی: همچنین می‌توانید روی گزینه Blank Presentation کلیک کنید تا یک فایل ارائه خالی بسازید و از ابتدا آن را طراحی کنید. روی این گزینه کلیک کنید. پس از ایجاد فایل جدید، محیط نرم‌افزار مشاهده می‌شود (شکل 2).

Theme یا طرح، مجموعه‌ای از عناصر طراحی از پیش تعیین شده است که ظاهر کلی اسلایدها را تعیین می‌کند و شامل رنگ، متن، فونت، افکت و پس زمینه‌ها می‌باشد.

چیدمان (Layout)

چیدمان (Layout) هر اسلاید، محل قرارگیری اشیای داخل آن را تعیین می‌کند. هر چیدمان دارای تعدادی جانگهدار برای نمایش متن، تصویر، جدول، فیلم و... می‌باشد. در نرم‌افزار پاورپوینت چیدمان‌های مختلفی درنظر گرفته شده است. برای تعیین چیدمان اسلاید از یکی از دو روش زیر استفاده می‌شود:

1- انتخاب چیدمان هنگام ایجاد اسلاید: از زبانه Home، گروه Slides، روی گزینه New Slide کلیک کنید و چیدمان موردنظر را انتخاب کنید.

2- انتخاب یا تغییر چیدمان پس از ایجاد اسلاید: روی اسلاید موردنظر کلیک کرده و از زبانه Home، گروه Home، در زیرمنوی Layout، چیدمان دلخواه خود را انتخاب کنید (شکل 3).

نماهای ارائه (Presentation Views)

در پاورپوینت، امکان نمایش فایل ارائه در نماهای متفاوت وجود دارد که هریک قابلیت‌های ویژه‌ای را در اختیار کاربران قرار می‌دهد. این نماها در زبانه View گروه Presentation Views می‌باشند (شکل 4).

الگوی اسلاید (Slide Master)

اگر نیاز باشد محتوایی در چند اسلاید تکرار شود، می‌توانید از قابلیت الگوی اسلاید در پاورپوینت استفاده کنید و قالب و طراحی کلی ارائه خود را به‌صورت متمرکز مدیریت کنید و عناصر تکرارشونده مانند فونت‌ها، رنگ‌ها، لوگو و سربرگ‌ها را برای تمامی اسلایدهای ارائه تنظیم کنید. تغییراتی که در الگوی اسلاید ایجاد می‌شود، روی همه اسلایدهایی که از آن استفاده می‌کنند نیز اعمال و منجر به صرفه‌جویی در زمان می‌شود.

برای ایجاد یک الگوی جدید مراحل زیر را دنبال کنید:

1- وارد زبانه View شوید.

2- از گروه Master Views، روی گزینه Slide Master کلیک کنید.

3- اسلاید الگو و چیدمان‌های زیرمجموعه آن مشاهده می‌شوند (شکل 9). می‌توانید الگوی فعلی را تغییر داده یا برای ایجاد یک الگوی اسلاید جدید روی گزینه Insert Slide Master کلیک کنید. هر تغییری که در اسلاید الگو ایجاد شود مانند تغییر پس‌زمینه، فونت و رنگ نوشته‌ها، روی چیدمان‌های زیرمجموعه آن نیز اعمال می‌شود ولی چیدمان‌ها خودشان به‌صورت جداگانه قابل ویرایش هستند.

4- برای ایجاد یک چیدمان جدید روی گزینه Insert Layout کلیک کنید. می‌توانید طراحی اختصاصی را برای هر چیدمان در نظر بگیرید. با کلیک روی گزینه Rename می‌توانید نامی را به چیدمان اختصاص دهید.

5- تصاویر ثابت مانند لوگو را از زبانه Insert گزینه Pictures و انتخاب This Device درج کنید.

6- برای درج اشیای مختلف، جانگهداری از نوع متن، جدول، نمودار و... را به چیدمان اضافه کنید. در این صورت کاربر می‌تواند هنگام استفاده از چیدمان، اشیای دلخواه خود را جایگزین کند. برای این کار روی گزینه Insert Placeholder در گروه Master Layout کلیک کنید.

7- پس از اتمام ویرایش، روی گزینه Close Master View کلیک کنید تا به حالت عادی پاورپوینت بازگردید.

8 برای ایجاد یک اسلاید جدید براساس الگو، از زبانه Home روی گزینه New Slide کلیک کرده و چیدمان موردنظر را انتخاب کنید.

قالب‌های آماده برای ساخت سریع پاورپوینت‌های حرفه‌ای

با توجه به اینکه ساخت پاورپوینت حرفه‌ای و جذاب، علاوه‌بر داشتن دانش و مهارت کافی در کار با نرم‌افزار، نیازمند هنر، خلاقیت و صرف زمان زیاد می‌باشد، افراد مبتدی و کسانی که زمان کافی یا مهارت لازم در این زمینه را ندارند، می‌توانند با جست‌وجو در اینترنت قالب‌های آماده پاورپوینت را دانلود و محتوای خود را جایگزین کنند.

علاوه‌بر این کار، شما می‌توانید با توجه به مطالب آموخته شده و با استفاده از الگوهای اسلاید، قالب‌هایی با موضوعات مختلف طراحی و سپس چند اسلاید نمونه با محتوای مناسب ایجاد کنید و این اسلایدها را به‌صورت یک قالب آماده، به شکل تجاری یا رایگان، در اختیار دیگران قرار دهید.

سلسله مراتب بصری در تنظیم و طراحی اسلاید

منظور از سلسله مراتب بصری (Visual Hierarchy)، سازماندهی و اولویت‌بندی عناصر بصری مانند متن، تصاویر، نمودارها و رنگ‌ها به‌منظور جلب توجه مخاطب به مهم‌ترین بخش‌های اسلاید است. این مفهوم کمک می‌کند تا اطلاعات به‌صورت واضح، منظم و جذاب ارائه شوند و مخاطب بتواند به‌راحتی پیام اصلی را درک کند که در طراحی اسلایدهای آموزشی اهمیت بالایی دارد.

برای مثال در تصویر سمت چپ شکل 14، یک متن یکنواخت بدون رعایت سلسله مراتب مشاهده می‌شود که باعث خستگی خواننده می‌شود. در سمت راست، مطالب به‌صورت تیتربندی شده می‌باشند و با رنگ‌ها تمایز ایجاد شده است تا نظر مخاطب به مفاهیم مهم بیشتر جلب شود و حفظ و به‌خاطر سپاری آن‌ها آسان‌تر شود. توجه داشته باشید که نظم بصری در تولید محتوا باعث تجربه یادگیری دلپذیرتر برای کاربر می‌شود.

عناصر سلسله مراتب بصری

عناصری که به ایجاد سلسله مراتب بصری کمک می‌کنند، شامل موارد زیر می باشند:

1- فونت: در نوشتن متن‌ها از یک خانواده فونت (Font - Style) استفاده کنید و سعی شود از فونت‌های جدید و به‌روز استفاده شود. سایز و وزن فونت نیز در تعیین سلسله مراتب مهم هستند. برای مثال، عناوین اصلی با سایز بزرگ‌تر و به‌صورت پررنگ، توضیحات با فونت معمولی و سایز نرمال نوشته شوند و در کل اسلایدها، این یکپارچگی حفظ شود تا مخاطب به‌راحتی قادر به تشخیص اهمیت مطالب شود. در شکل 15 دو متن از لحاظ فونت مقایسه شده است.

2- عناصر گرافیکی (تصاویر، شکل‌ها، نمودارها، نمادها و خطوط): در هنگام استفاده از عناصر گرافیکی در اسلایدها به نکات زیر توجه کنید:

- از آنجایی که تصاویر در اسلایدها جلب توجه می‌کنند، تعیین کنید که مطالب مهم‌تر است یا تصویر، در صورتی که مطالب مهم است، باید آن را پررنگ کنید یا در یک کادر و یا در بالای تصویر قرار دهید که به‌خوبی دیده شوند. در غیر این صورت می‌توانید توضیحات را با سایز کوچک و در روبه‌رو یا زیر نمودار یا تصویر قرار دهید. به اندازه و محل قرارگیری تصاویر نیز توجه کنید، تصاویر بزرگ‌تر بیشتر دیده می‌شوند. برای مثال در شکل 16، عنوان نمودار پررنگ شده و در بالا قرار گرفته است و توضیحات که از اهمیت کمتری نسبت به نمودار برخوردار هستند با سایز کوچک‌تر و زیر آن نمایش داده شده‌اند.

- در صورت استفاده از نمادها و آیکن‌ها، به یکپارچگی آن‌ها در کل اسلایدها توجه کنید. برای مثال اگر یک آیکن برای نکته و یک آیکن برای سرتیترها درنظر گرفته‌اید دقت کنید که در همه اسلایدها به یک شکل باشد.

- از خطوط و فلش‌ها نیز برای ایجاد ارتباط میان مطالب یا نشان دادن میزان اهمیت مطالب می‌توان استفاده کرد. برای مثال، زیر مطالب مهم می‌توانید خط بکشید. در شکل 17، از فلش برای نشان دادن ارتباط و ترتیب مطالب استفاده شده است.

3- رنگ: با استفاده از رنگ‌ها می‌توان سلسله مراتب ایجاد کرد. بهتر است به این نکات توجه کنید:

- برای اینکه اسلایدها یکنواخت نباشند می‌توان از دو یا سه رنگ استفاده نمود. رنگ‌های گرم مانند زرد، نارنجی و قرمز، القاکننده هیجان هستند و سریع جذب می‌شوند ولی با توجه به انعکاس نوری که دارند، منجر به خستگی چشم می‌شوند و نباید بیش از حد از آن‌ها استفاده کرد. برای مثال برای تیترها و نکات مهم از آن‌ها استفاده می‌شود. برای تم اصلی، می‌توانید از رنگ‌های سرد مانند سبز و آبی که حس طبیعت و تازگی را القا می‌کنند استفاده کنید.

- در انتخاب رنگ‌ها به رده سنی مخاطب توجه کنید، افراد جوان معمولاً رنگ‌های گرم و افراد سن بالا رنگ‌های سرد را ترجیح می‌دهند.

- یکی از ترکیب‌بندی‌های رایج برای انتخاب رنگ‌ها، استفاده از رنگ‌های مکمل است که در چرخه رنگ مقابل هم قرار گرفته‌اند (شکل 18)، مانند رنگ نارنجی و آبی (شکل 19) و یا با رنگ‌های میانی (تنالیته‌های رنگی) آن‌ها مانند کرم (شکل 20).

4- کنتراست، گروه‌بندی و ترازبندی: برای جلب توجه و متمایز کردن یک متن یا شیء می‌توانید از کنتراست (تضاد) استفاده کنید. کنتراست می‌تواند در اندازه، رنگ و شکل درنظر گرفته شود، برای مثال تصویری که اندازه بزرگ‌تری نسبت به سایر تصاویر دارد، بیشتر دیده می‌شود یا شیئی که رنگ متمایز با سایر اشیا دارد بیشتر به چشم می‌خورد (شکل 21). تصویر متفاوت با سایر تصاویر نیز جلب توجه می‌کند (شکل 22).

مجاورت و گروه‌بندی می‌تواند سلسله مراتب ایجاد کند. مطالب مرتبط را در کنار هم و در یک گروه قرار دهید.

ترازبندی در متن و تصاویر نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. معمولاً متن‌های فارسی، راست‌چین و متن‌های انگلیسی چپ‌چین نوشته می‌شوند. تصاویر بی‌نظم و تراز نشده، بر خوانایی اسلاید تأثیر منفی خواهند داشت (شکل 23).

5- تعادل در ترکیب‌بندی: همه عناصر دارای وزن بصری هستند. ایجاد تعادل در ترکیب‌بندی، با توزیع متعادل وزن بصری در تمام عناصر یک اسلاید ایجاد می‌شود. وزن بصری به میزان تأثیر یا نیرویی که یک عنصر وارد می‌کند، گفته می‌شود و توسط عوامل مختلفی مانند رنگ، شکل و اندازه تعیین می‌گردد. برای مثال یک مربع مشکی وزن بصری بیشتری نسبت به مربع زرد رنگ دارد و بیشتر جلب توجه می‌کند. برای ایجاد تعادل باید اندازه مربع زرد رنگ بزرگ‌تر شود.

به‌طور کلی، ترکیب عناصر باید به‌گونه‌ای باشد که در اسلاید تعادل برقرار شود. محور و مرکز اسلاید، نقطه تراز صفحه محسوب می‌شود و از اهمیت بالایی برخوردار است. تعادل در ترکیب‌بندی می‌تواند به‌صورت متقارن یا نامتقارن باشد. زمانی که عناصر یک سمت، عناصر طرف دیگر را منعکس کنند، تعادل متقارن است. زمانی که توزیع عناصر بصری نابرابر باشد اما از طریق کنتراست، رنگ، اندازه یا موقعیت تعادل حفظ شود، به آن تعادل نامتقارن گفته می‌شود (شکل 24).

دقت کنید در اسلایدهای فارسی، معمولاً مطالب سمت راست صفحه ابتدا دیده می‌شوند، سپس مطالب روبه‌رو و پس از آن مطالب پایین‌تر. از این‌رو عناوین اصلی را در ابتدای اسلاید قرار دهید. بهتر است هنگام طراحی اسلایدها به موارد گفته شده توجه کنید تا بتوانید اسلایدهای تأثیرگذاری را طراحی کنید.

ایجاد سلسله‌مراتب بصری در پاورپوینت

برای ایجاد سلسله‌مراتب بصری در پاورپوینت از ابزارهای زیر می‌توان استفاده کرد:

1- ابزار Text Box: برای نوشتن متن کاربرد دارد. از زبانه Insert، آن را انتخاب کرده و متن موردنظر را درج کنید.

2- ابزارهای گروه Font: برای تغییر فونت، اندازه و وزن نوشته‌ها و رنگ آن‌ها، پس از انتخاب متن، از بخش Font در زبانه Home استفاده کنید.

3- ابزارهای مربوط به پاراگراف: برای ترازبندی متن، ایجاد تورفتگی، تغییر فاصله خطوط، شماره‌گذاری و قرار دادن Bullets در کنار متن و ایجاد سلسله مراتب، از گروه Paragraph در زبانه Home استفاده کنید.

4- ابزار SmartArt: یکی از ابزارهای کاربردی برای ایجاد سلسله‌مراتب می‌باشد و دارای مدل‌های متنوعی است که برحسب نیاز می‌توانید از آن استفاده کنید. از منوی Insert روی گزینه SmartArt کلیک و مدل دلخواهی را انتخاب کنید.

ابتدا متن را تایپ کنید و از گروه Paragraph در زبانه Home، روی گزینه  Convert to SmartArt Graphic کلیک و طرح موردنظر خود را انتخاب کنید (شکل 25). به این ترتیب، متن به حالت انتخاب شده، نمایش داده می‌شود.

5- ابزار Shapes: برای درج اشکال گرافیکی و خطوط، کاربرد دارند. از زبانه Insert گزینه Shapes را انتخاب کنید (شکل 26). روی شکل موردنظر کلیک و روی صفحه با درگ کردن آن را رسم کنید. پس از ترسیم شکل، از زبانه Shape Format امکان ویرایش شکل وجود دارد.

6- ابزار Icons: برای درج آیکن از زبانه Insert روی گزینه Icons کلیک (شکل 26) و در کادری که باز می‌شود (شکل 27)، آیکن موردنظر را انتخاب کنید.

7- ابزارهای خط‌کش، خطوط راهنما و شبکه:

برای ایجاد تعادل در ترکیب‌بندی اسلایدها بهتر است از زبانه View، گروه Show، گزینه‌های زیر را فعال کنید (شکل 28):

- گزینه Ruler: برای نمایش خط‌کش
- گزینه Gridline: برای درج خطوط شبکه
- گزینه Guides: برای نمایش مرکز اسلاید

دقت کنید که این خطوط هنگام نمایش اسلاید نشان داده نمی‌شوند.

اینفوگرافی

اینفوگرافیک ابزاری قدرتمند برای انتقال اطلاعات با شیوه‌ای جذاب و قابل فهم در کوتاه‌ترین زمان ممکن است که با ترکیب اطلاعات (Information) و گرافیک (Graphic) به ارائه محتوا به‌صورت بصری می‌پردازد.

اینفوگرافی‌ها در آموزش، گزارش‌های سازمانی، رزومه‌نویسی، ارائه کنفرانس، بازاریابی و تبلیغات کاربرد دارند.

نمونه‌های رایج اینفوگرافی در شکل 29 نشان داده شده است.

چندرسانه‌ای و جلوه‌های انیمیشن

چندرسانه‌ای به معنای ترکیب متن، تصویر، صدا، ویدئو و انیمیشن برای ایجاد محتوای تعاملی و پویا می‌‌باشد و به درک بهتر مفاهیم و افزایش جذابیت ارائه، کمک می‌کند. جلوه‌های انیمیشن به عنوان بخشی از چندرسانه‌ای، با افزودن حرکت و پویایی به عناصر مختلف اسلایدها، باعث جلب توجه مخاطب و تسهیل در انتقال پیام می‌شود.

صداگذاری اسلایدها

برای صداگذاری اسلایدها مراحل زیر را دنبال کنید:

1- در زبانه Insert روی گزینه Audio کلیک کنید.

2- برای درج صدا می‌توانید فایل صوتی ذخیره شده در رایانه خود یا گزینه ضبط صدا را انتخاب کنید (شکل 32).

3- پس از درج صدا، آیکن بلندگو به اسلاید جاری اضافه و با انتخاب آن، زبانه Playback و Audio Format ظاهر می‌شود.

جدول 3 - تنظیمات زبانه Playback

ابزار	عملکرد
Play	پخش صدا
Add Bookmark	نشانه‌گذاری بخشی از آهنگ
Remove Bookmark	حذف نشانه‌گذاری آهنگ
Trim Audio	برش فایل صوتی
Fade In	با صدای آرام شروع شدن آهنگ و کم‌کم زیادتر شدن صدای آن
Fade Out	محو تدریجی صدا در پایان آهنگ
Volume	تعیین میزان بلندی صدا Low (صدای کم)، Medium (صدای متوسط)، High (صدای بلند) و Mute (بدون صدا)
Start	نحوه شروع پخش فایل صوتی: - in Click Sequence: پخش شدن فایل صوتی با فشردن یک دکمه صفحه کلید یا ماوس - Automatically: پخش خودکار صدا زمان نمایش اسلایدها - When Click on: پخش آهنگ با کلیک روی آیکن صدا
Play Across Slides	پخش شدن فایل صوتی در باقی اسلایدها
Loop until Stopped	تکرار پخش فایل صوتی بعد از اتمام آن تا زمان متوقف کردن توسط ارائه‌دهنده به‌صورت دستی
Hide During Show	عدم نمایش آیکن فایل صوتی در هنگام اجرا
Rewind after Playing	بازگشت آهنگ به ابتدای آن پس از پایان آهنگ و عدم پخش مجدد آن
No Style	پخش صدا بدون در نظر گرفتن تنظیمات و افکت‌ها
Play in Background	پخش صدا به‌صورت پس‌زمینه در طول ارائه

درج ویدئو

برای درج ویدئو مراحل زیر را دنبال کنید:

1- از زبانه Insert روی گزینه Video کلیک کنید.

2- امکان انتخاب ویدئو به یکی از سه روش زیر وجود دارد (شکل 34):

- ...This Device: انتخاب ویدئو از روی کامپیوتر خود

- …Stock Video: انتخاب ویدئوهای آماده حرفه‌ای و با کیفیت بالا از کتابخانه آنلاین که معمولاً توسط مایکروسافت یا شرکای آن ارائه می‌شوند و به‌طور خاص برای ارائه‌ها طراحی شده‌اند.

- …Online Videos: انتخاب ویدئو به‌صورت آنلاین از پلتفرم‌های عمومی.

3- روی گزینه This Device کلیک کرده و ویدئوی موردنظر خود را انتخاب کنید.

4- با کلیک روی ویدئوی درج شده در اسلاید، زبانه‌های Playback و Video Format ظاهر می‌شوند.

سربرگ Video Format برای ویرایش ظاهر ویدئو مانند تنظیم رنگ، مقدار روشنایی فیلم، قرار دادن کادر و حاشیه برای فیلم، قرار دادن پوستر برای ویدئو و... استفاده می‌شود ولی سربرگ Playback  برای ویرایش محتوای فیلم مانند برش بخشی از ویدئو، تعیین نحوه پخش ویدئو در اسلاید، تکرار آن و... استفاده می‌شود.

با کمک هنرآموز خود زبانه‌های ظاهر شده را دقیق‌تر بررسی کنید.

5- برای تنظیم پوستر یا کاور در ویدئو، از منوی Video Format گروه Adjust گزینه Poster Fame و سپس Image From File را انتخاب کرده و تصویر موردنظر را انتخاب نمایید.

فیلم‌برداری از صفحه نمایش (Screen Recording) با پاورپوینت

یکی از قابلیت‌های جالب برنامه پاورپوینت، امکان فیلم‌برداری از صفحه نمایش است که از آن برای آموزش نرم‌افزارها می‌توانید استفاده کنید. برای این کار مراحل زیر را دنبال کنید:

1- برنامه، نرم‌افزار یا پنجره‌ای که قصد فیلم‌برداری از آن را دارید باز کنید.

2- وارد نرم‌افزار پاورپوینت شوید و از زبانه Insert، از بخش Media، گزینه Screen Recording را انتخاب کنید (شکل 35).

3- با درگ کردن ماوس، محدوده ضبط را مشخص کنید. با کلیک روی گزینه Select Area و با کمک ماوس بخشی از صفحه که قصد فیلم گرفتن از آن را دارید، انتخاب کنید (شکل 36).

4- به‌طور پیش‌فرض، هنگام فیلم‌برداری از صفحه، اشاره‌گر ماوس نمایش داده می‌شود و صدا نیز ضبط خواهد شد که می‌توانید با کلیک روی گزینه‌های مربوطه، آن‌ها را غیرفعال کنید.

5- برای شروع فیلم‌برداری، روی دکمه Record کلیک کنید.

6- برای توقف ضبط، روی دکمه Stop کلیک کنید یا از کلیدهای ترکیبی Windows key + Shift + Q استفاده نمایید. برای ثابت ماندن نوار ضبط (شکل 36) حین فیلم‌برداری در بالای صفحه، قبل از شروع ضبط روی دکمه پین کلیک کنید.

7- پس از اتمام فیلم‌برداری از صفحه نمایش، برای ذخیره فیلم ضبط شده، روی فیلم درج شده در اسلاید کلیک راست کرده و گزینه Save Media As را انتخاب کنید و پس از تعیین نام و محل ذخیره‌سازی فیلم، روی گزینه Save کلیک کنید.

جلوه‌های متحرک‌سازی

جلوه‌های متحرک‌سازی یا انیمیشنی به شما کمک می‌کنند تا عناصر اسلایدها را به‌صورت پویا نمایش دهید.

این جلوه‌ها شامل ورود و خروج متن، تغییر شکل اشیا، حرکت بین اسلایدها و بسیاری از افکت‌های دیگر هستند که به ارائه‌ها جان می‌بخشند.

افزودن انیمیشن به متن یا اشیا

- متن یا شیء موردنظر را انتخاب کنید.

- در زبانه Animations، از گروه Animation، یکی از انیمیشن‌ها را انتخاب کنید (شکل 37).

- از گزینه Effect Options برای تنظیم انیمیشن استفاده کنید. این تنظیمات در هر انیمیشن ممکن است متفاوت باشد.

زمان‌بندی انیمیشن‌ها

برای زمان‌بندی انیمیشن‌ها از زبانه Animations گروه Timing (شکل 38) استفاده کنید.

تعیین نحوه شروع انیمیشن: در بخش Start نحوه شروع انیمیشن را یکی از سه حالت زیر قرار دهید:

On Click: انیمیشن را با کلیک موس اجرا می‌کند.

With Previous: برای شروع انیمیشن به‌طور هم‌زمان با افکت قبلی در اسلاید استفاده می‌شود.

After Previous: برای شروع انیمیشن بلافاصله پس از پایان افکت قبلی، کاربرد دارد.

تعیین سرعت اجرای انیمیشن: توسط گزینه Duration در بخش Timing زمان اجرای انیمیشن را به ثانیه وارد کنید. هرچقدر این زمان کمتر باشد، انیمیشن سریع‌تر و هر چقدر این زمان بیشتر باشد، انیمیشن به‌صورت آهسته‌تر در اسلاید نمایش داده می‌شود.

تأخیر در اجرای انیمیشن: با استفاده از گزینه Delay در بخش Timing می‌توانید شروع یک انیمیشن را به تأخیر بیندازید. مقدار تأخیر در اجرا را برحسب ثانیه وارد کنید.

پنل انیمیشن (Animation Pane)

پنل انیمیشن ابزاری است که تمام انیمیشن‌های موجود در فایل پاورپوینت را به‌صورت لیست نمایش می‌دهد. برای دسترسی به این پنل از زبانه Animations روی گزینه Animation Pane کلیک کنید (شکل 39). پنل انیمیشن در سمت راست صفحه، ظاهر می‌شود. برای اجرای انیمیشن‌ها در پنل انیمیشن روی دکمه Play کلیک کنید. صداهای موجود در فایل ارائه نیز در این بخش قابل مشاهده و تنظیم هستند.

تغییر ترتیب نمایش انیمیشن‌ها

انیمیشن‌ها به‌ترتیبی که آن‌ها را انتخاب کرده‌اید و در پنل انیمیشن مشاهده می‌شوند، هنگام اجرا نمایش داده می‌شوند. برای تغییر ترتیب نمایش انیمیشن‌ها یکی از روش‌های زیر را انجام دهید:

1- روی گزینه‌های Move Earlier یا Move Later در زبانه Animation کلیک کنید.

2- در Animation Pane روی گزینه‌های  کلیک کنید.

3- در Animation Pane روی انیمیشن موردنظر کلیک کرده و آن را به بالا یا پایین درگ کنید.

تنظیمات Effect Options

در کادر محاوره‌ای Effect Options می‌توانید به گزینه‌های پیشرفته‌تری برای تنظیم انیمیشن دسترسی پیدا کنید. برای این کار مراحل زیر را دنبال کنید:

1- در Animation Pane روی دکمه  مقابل یکی از انیمیشن‌ها کلیک کنید.

2- در زیرمنوی باز شده روی گزینه …Effect Options کلیک کنید (شکل 39).

3- در کادری که باز می‌شود در زبانه Effect، در قسمت Sound، امکان قرار دادن صدا روی انیمیشن، در بخش After animation امکان تعیین وضعیت بعد از انیمیشن وجود دارد. برای مثال می‌توانید بعد از اجرای انیمیشن شیء را مخفی کنید.

در قسمت Animate text افکت روی متن را تنظیم کنید (شکل 41).

4- برای تغییر دادن زمان‌بندی، روی زبانه Timing کلیک کنید. در این بخش (شکل 42) می‌توانید میزان تأخیر قبل از شروع انیمیشن (Delay) و مدت زمان انیمیشن (Duration) را تغییر دهید.

5- برای اینکه انیمیشن بیش از یک بار اجرا شود، تعداد تکرار را در قسمت Repeat مشخص کنید.

6- برای اینکه شیء بعد از اجرای انیمیشن به مکان و حالت اولیه خود برگردد، گزینه Rewind when done playing را فعال کنید. برای مثال زمانی که از انیمیشن مسیر متحرک (Motion Path) در پاورپوینت استفاده می‌کنید، با فعال کردن این گزینه، شیء پس از حرکت در مسیر، مجدداً به مکان اولیه باز می‌گردد.

جلوه‌های گذار (Transitions)

به انیمیشنی که هنگام انتقال از یک اسلاید به اسلاید دیگر نشان داده می‌شود Transition گفته می‌شود.

این جلوه‌ها در زبانه Transitions قرار دارند (شکل 43).

زمان‌بندی جلوه‌های گذار

برای زمان‌بندی جلوه‌های گذار از زبانه Transitions گروه Timing استفاده کنید (شکل 44). در بخش Advance Slide، با انتخاب گزینه On Mouse Click، جلوه‌گذار با کلیک ماوس نمایش داده می‌شود. برای بخش اتوماتیک جلوه‌ها، این گزینه را غیرفعال کرده و پس از انتخاب گزینه After، زمان موردنظر را در کادر مقابل آن وارد کنید.

در قسمت Duration، مدت زمان نمایش جلوه گذار و در قسمت Sound، صدای دلخواهی را برای پخش حین گذار از اسلاید مشخص کنید. اگر می‌خواهید تنظیمات جلوه گذار برای همه اسلایدها یکسان درنظر گرفته شود، روی گزینه Apply to all کلیک کنید.

ترسیم در پاورپوینت

زبانه Draw ابزارهای کاربردی را برای طراحی و نوشتن دستی در اسلایدها در اختیار کاربران قرار می‌دهد و به آن‌ها اجازه می‌دهد تا با استفاده از قلم دیجیتال، ماوس و یا انگشتان دست، کار ترسیم را انجام دهند.

ابزارهای این زبانه در شکل 45 نشان داده شده‌اند و شامل موارد زیر هستند:

خودکار، مداد و هایلایتر (Pencil ،Pen و Highliter): برای استفاده از این قلم‌ها، پس از انتخاب، شروع به کشیدن در اسلاید کنید. با کلیک روی فلش کنار قلم، می‌توانید ضخامت، رنگ و افکت قلم را تغییر دهید (شکل 45).

برای افزودن قلم جدید روی یکی از قلم‌ها کلیک راست کرده و گزینه Add Another Pen را انتخاب کنید.

برای حذف قلم روی آن کلیک راست کرده و گزینه Delete Pen را انتخاب کنید.

پاک‌کن (Eraser): برای پاک کردن طرح‌های ترسیم شده از ابزار پاک‌کن (Eraser) استفاده کنید. پاک‌کن سه حالت دارد (شکل 46):

- Stroke Eraser: پاک کردن یک شکل به‌صورت یکجا
- Point Eraser: پاک کردن یک ناحیه
- Segment Eraser: پاک کردن شکل به‌صورت بخش‌بخش

خط‌کش (Ruler): برای کشیدن خط هنگام ترسیم در پاورپوینت، از ابزار خط‌کش استفاده کنید. خط‌کش به‌طور پیش‌فرض در زاویه 45 درجه بوده و در صورت نیاز به جابه‌جایی و تغییر زاویه، با غلتک
ماوس درگ کنید (شکل 47). برای پنهان کردن خط‌کش، روی گزینه Ruler مجدد کلیک کنید.

تبدیل ترسیمات به شکل و فرمول ریاضی: با کلیک روی گزینه Ink to Shape و کشیدن شکل موردنظر، پاورپوینت آن را به نزدیک‌ترین شکل ممکن تبدیل می‌کند. به‌عنوان مثال در صورت کشیدن یک سه ضلعی آن را به مثلث تبدیل خواهد کرد (شکل 48).

با فعال کردن گزینه Ink to Math پنجره‌ای باز می‌شود که می‌توانید در آن به‌صورت دستی شروع به نوشتن فرمول کنید و برنامه پاورپوینت به‌طور اتوماتیک آن را به شکل فرمول تایپ شده درمی‌آورد (شکل 49).

ابزار انتخاب (Select)

ابزار  Select برای انتخاب، جابه‌جایی، تغییر اندازه و تنظیم اشکال و خطوط کشیده شده استفاده می‌شود.

روی شکل یا خط موردنظر کلیک کرده و با درگ کردن، آن را جابه‌جا کنید یا با کشیدن لبه‌ها، اندازه آن را تغییر دهید.

ابزار Lasso Select

ابزار  Lasso Select برای انتخاب چندین شیء یا خطوط در یک ناحیه استفاده می‌شود. اشاره‌گر ماوس را در نزدیکی اشیایی که می‌خواهید انتخاب کنید قرار داده، سپس کلیک و درگ کنید تا ناحیه موردنظر انتخاب شود (شکل 50). پس از تکمیل محدوده، ماوس را رها کنید. اشیای داخل ناحیه انتخاب می‌شوند و می‌توانید آن‌ها را جابه‌جا کرده، تغییر دهید و یا حذف کنید.

ابزار Ink Replay

این ابزار به شما امکان می‌دهد که حرکات قلم و دست‌نوشته‌ها را در اسلاید، ضبط و سپس پخش کنید.

این قابلیت برای آموزش‌های تصویری و نمایش نحوه انجام کارها کاربرد دارد. شما می‌توانید این حرکات را به‌صورت یک انیمیشن پخش کنید و به مخاطبان نشان دهید.

طراحی کارت ویزیت

کارت ویزیت (Business card)، یک کارت کوچک در اندازه جیبی است که برای ارتباطات، شبکه‌سازی و به‌عنوان راهی برای ارائه حرفه‌ای اطلاعات کسب و کار استفاده می‌شود. کارت ویزیت معمولاً حاوی اطلاعات ضروری مانند نام کسب و کار، لوگو، آدرس، وب سایت، اطلاعات تماس، آدرس شبکه‌های اجتماعی و مواردی مانند QR code است و نقش مهمی در تبلیغات و بازاریابی دارد. اگرچه ممکن است با وجود نرم‌افزارهای تخصصی مانند Illustrator یا Photoshop، طراحی کارت ویزیت با پاورپوینت در نگاه اول غیرمعمول به‌نظر برسد، اما این نرم‌افزار به‌دلیل داشتن ابزارهای ساده، گزینه مناسبی برای طراحی سریع و آسان کارت ویزیت به‌شمار می‌آید.

در طراحی کارت ویزیت به سادگی، خوانایی و کیفیت تصاویر توجه کنید. علاوه بر این مطمئن شوید که متن‌ها و عناصر مهم نزدیک به لبه نباشند و حاشیه امن برای آن‌ها در نظر بگیرید تا در چاپ بریده نشوند.

طراحی بروشور و تراکت تبلیغاتی

بروشور و تراکت تبلیغاتی، ابزارهای بازاریابی چاپی یا دیجیتالی هستند که برای معرفی و تبلیغ محصولات و خدمات کسب و کارها استفاده می‌شود. تراکت‌ها معمولاً در اندازه‌های کوچک مانند A5 یا A6 طراحی می‌شوند و حاوی اطلاعات مختصر، جذاب و بصری برای جلب توجه مخاطب هستند. بروشورها نیز معمولاً به‌صورت تک برگ، دولایه، سه‌لایه یا کتابچه‌ای طراحی می‌شوند و اطلاعات بیشتری را در اختیار مخاطب قرار می‌دهند و در حوزه آموزش نیز کاربرد دارند.

از آنجایی که پاورپوینت یک نرم‌افزار رایج با دسترسی آسان و فراگیر است و ابزارهای ساده و پرکاربردی دارد، برای طراحی بروشور و تراکت تبلیغاتی استفاده می‌شود. علاوه بر این، در پاورپوینت امکان ذخیره بروشور و تراکت در فرمت‌های مختلف مانند JPEG ،PDF، یا PNG وجود دارد و این قابلیت باعث می‌شود بروشور و تراکت هم برای چاپ و هم برای استفاده دیجیتالی مناسب باشند.

طراحی لوگو

لوگو نماد بصری است که برای شناسایی نام تجاری محصول، سازمان یا خدمات استفاده می‌شود. لوگوها معمولاً از ترکیب متن، نمادها، رنگ‌ها و اشکال تشکیل می‌شوند و باعث ایجاد هویت بصری منحصر به فرد و به یاد ماندنی می‌گردند. یک لوگوی خوب باید ساده، قابل تشخیص و متناسب با ارزش‌ها و هویت کسب و کار باشد. نمونه‌های لوگو در شکل 54 آورده شده است.